มหาวีรชาดก

มหาวีรชาดก

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในแคว้นกาสี มีเมืองอันอุดมสมบูรณ์นามว่า เมืองพาราณสี กษัตริย์ผู้ปกครองเมืองนี้ทรงพระนามว่า พระเจ้าพรหมทัต ทรงเป็นกษัตริย์ที่ทุศีล ไม่ทรงตั้งอยู่ในทศพิธราชธรรม ทำให้บ้านเมืองเดือดร้อน ราษฎรอดอยาก เกิดความวุ่นวายไปทั่ว

ในเมืองพาราณสีนี้ มีป่าอันกว้างใหญ่ไพศาลอยู่ใกล้เคียง ในป่านั้นมีสัตว์ป่านานาชนิดอาศัยอยู่ และมีพราหมณ์ผู้หนึ่งชื่อว่า กาสีบะ เป็นคนมีสติปัญญาเฉลียวฉลาด แต่มีนิสัยชอบเล่นชู้กับภรรยาของผู้อื่น เป็นที่รังเกียจของคนทั้งหลาย

วันหนึ่ง ขณะที่กาสีบะกำลังจะไปหาหญิงชู้ของตน เขาได้เดินทางผ่านป่า และได้พบกับพระโพธิสัตว์ซึ่งกำลังบำเพ็ญเพียรเป็นดาบส บำเพ็ญพรตอยู่ในป่าอย่างสงบ

พระโพธิสัตว์เมื่อทรงเห็นกาสีบะ ก็ทรงทักทายด้วยไมตรีจิต “ดูก่อนพราหมณ์ ท่านจะไปที่ใดแต่เช้าตรู่เช่นนี้?”

กาสีบะตอบอย่างหน้าตาเฉย “ข้าพเจ้าจะไปหาหญิงชู้ของข้าพเจ้า”

พระโพธิสัตว์ทรงได้ยินดังนั้น ก็ทรงตำหนิด้วยความหวังดี “พราหมณ์เอ๋ย การประพฤติเช่นนั้นเป็นสิ่งที่ไม่สมควรเลย เป็นการเบียดเบียนผู้อื่นและจะเป็นบาปติดตัวไป”

แต่กาสีบะหาได้ฟังไม่ เขายังคงยืนกรานในสิ่งที่ตนทำ “ข้าพเจ้าทำของข้าพเจ้า ท่านจะมาห้ามข้าพเจ้าได้อย่างไร?”

พระโพธิสัตว์ทรงเห็นว่าพราหมณ์ผู้นี้ดื้อรั้นเกินกว่าจะว่ากล่าวได้ จึงทรงปล่อยเขาไป

ต่อมา กาสีบะได้เดินทางไปหาหญิงชู้ตามปกติ แต่ในระหว่างทาง เขาได้พบกับเหตุการณ์อันน่าสะพรึงกลัว สุนัขจิ้งจอกตัวหนึ่ง กำลังจะถูกนายพรานจับได้

สุนัขจิ้งจอกเห็นกาสีบะ จึงตะโกนขอความช่วยเหลือ “ข้าแต่ท่านพราหมณ์ ได้โปรดช่วยข้าพเจ้าด้วย! ข้าพเจ้ากำลังจะถูกนายพรานจับ!”

กาสีบะผู้ไม่เคยมีเมตตาต่อใคร ก็ไม่สนใจที่จะช่วยเหลือ เขาเดินผ่านไปเฉยๆ

ฝ่ายสุนัขจิ้งจอกเมื่อสิ้นหวัง ก็ได้แต่ร้องไห้คร่ำครวญ “อนิจจา! ข้าพเจ้าต้องตายแน่ๆ!”

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าในป่าแห่งนั้น พระโพธิสัตว์ทรงเห็นเหตุการณ์ต่างๆ มากมายที่สัตว์ทั้งหลายต้องเผชิญกับความเดือดร้อน แต่ส่วนใหญ่ก็ไม่ได้รับการช่วยเหลือจากมนุษย์

จนกระทั่งวันหนึ่ง พระโพธิสัตว์ทรงเห็นพราหมณ์กาสีบะกำลังเดินลัดป่าเช่นเคย แต่คราวนี้เขากำลังจะตกเหว

“ช่วยด้วย! ใครก็ได้ช่วยข้าพเจ้าด้วย!” กาสีบะตะโกนลั่น

พระโพธิสัตว์ทรงเห็นดังนั้น ก็ทรงรีบวิ่งเข้าไปช่วยทันที ด้วยพละกำลังอันมหาศาลของพระโพธิสัตว์ พระองค์ทรงสามารถดึงร่างของกาสีบะขึ้นมาจากปากเหวได้อย่างหวุดหวิด

เมื่อกาสีบะปลอดภัยแล้ว เขาจึงถามพระโพธิสัตว์ด้วยความสงสัย “ท่านดาบส ท่านเป็นถึงนักพรต ผู้ควรจะบำเพ็ญแต่ความดี เหตุใดจึงยังมาช่วยเหลือคนอย่างข้าพเจ้า ผู้ที่ประพฤติผิดอยู่เสมอ?”

พระโพธิสัตว์ทรงตอบด้วยน้ำเสียงอันอ่อนโยน “ดูก่อนพราหมณ์ แม้ว่าท่านจะประพฤติผิด แต่การช่วยเหลือผู้อื่นให้พ้นจากอันตราย เป็นหน้าที่ของผู้มีคุณธรรม เป็นการบำเพ็ญกุศล และเป็นการแสดงถึงความไม่เห็นแก่ตัว”

“แต่ท่านก็เคยตำหนิข้าพเจ้าเรื่องการไปหาหญิงชู้นะ” กาสีบะยังคงสงสัย

“การตำหนิก็เพื่อหวังดี ให้ท่านกลับตัวกลับใจ แต่การช่วยเหลือเมื่อยามตกทุกข์ได้ยาก ย่อมเป็นเรื่องที่ต้องทำเสมอ” พระโพธิสัตว์ตรัส

กาสีบะได้ฟังดังนั้น ก็รู้สึกละอายใจเป็นอย่างยิ่ง เขาสำนึกผิดในสิ่งที่ตนเองได้กระทำมาตลอดชีวิต

“ข้าแต่ท่านดาบส ข้าพเจ้าได้ประพฤติผิดมาตลอดชีวิต ข้าพเจ้าขออโหสิกรรมต่อท่าน และขอสัญญาว่าจะไม่ประพฤติผิดเช่นนี้อีกต่อไป” กาสีบะกล่าว

พระโพธิสัตว์ทรงรับคำอธิษฐานของกาสีบะ และทรงสอนให้เขาประพฤติตนอยู่ในศีลธรรม

หลังจากวันนั้น กาสีบะก็กลับตัวกลับใจ ประพฤติตนเป็นคนดี และไม่ไปยุ่งเกี่ยวกับหญิงอื่นอีกเลย.

แม้ผู้อื่นจะทำผิด แต่ผู้มีคุณธรรมก็ควรช่วยเหลือเมื่อยามเขาตกทุกข์ได้ยาก การตำหนิเพื่อหวังดีเป็นการสอน แต่การช่วยเหลือยามลำบากคือการแสดงความเมตตา